Deelfietsen en -steps vullen gaten in openbaar vervoer

Voor het eerst in België hebben acht aanbieders van deelfietsen en -steps samen met Way To Go en de Universiteit Antwerpen de structurele impact van fiets- en stepdelen onderzocht. Uit de bevraging bij 4.100 gebruikers blijkt dat fiets- en stepdelers zich duurzamer verplaatsen dan de gemiddelde Vlaming. 

Deelfietsers en deelstepgebruikers nemen wekelijks veel vaker de bus, tram en metro dan de gemiddelde Vlaming (29% van de deelfietsers, 41% van de deelstepgebruikers vs. 11% van de Vlamingen). Ze gaan wekelijks veel vaker met de trein (29% van de deelfietsers, 28% van de deelstepgebruikers vs. 8% van de Vlamingen) en verplaatsen zich ook vaker te voet (87% van de deelfietsers, 86% van de deelstepgebruikers vs. 76% van de Vlamingen). 

Waarom kiezen mensen voor een deelfiets of deelstep? Gebruikers kiezen voor deelfietsen of -steps wanneer er geen of te weinig bussen of trams rijden, om drukte in de spits te vermijden of om 's avonds snel en veilig thuis te geraken wanneer er geen openbaar vervoer meer rijdt. Het gaat dus vaak om strategische keuzes die het openbaar vervoer aanvullen. 

‘Dit bevestigt dat deelmobiliteit een noodzakelijke schakel is geworden in de mobiliteitsmix, niet enkel een spontane keuze,’ zegt Jeffrey Matthijs, directeur van Way To Go. ‘Deelfietsen en -steps en openbaar vervoer zijn geen concurrenten, maar versterken elkaar. Hier liggen duidelijke kansen voor openbaar vervoermaatschappijen om combitickets en -abonnementen te maken die deelfietsen en deelsteps integreren in openbaar vervoer.’

De invloed van deelmobiliteit reikt verder dan enkel het dagelijkse verplaatsingsgedrag. Gebruikers bezitten opvallend minder voertuigen: 43% heeft geen eigen auto (tegenover slechts 19% van de Vlaamse bevolking) en slechts 65% heeft een eigen fiets (tegenover 80% gemiddeld). Deelmobiliteit zorgt er bovendien voor dat mensen hun eigen voertuigen wegdoen: in de 12 maanden voor de bevraging heeft 6% van de respondenten de eigen auto weggedaan en 5% de eigen fiets. 

Het onderzoek toont duidelijke verschillen tussen deelfiets- en deelstepgebruikers. Deelfietsers zijn gemiddeld ouder (41 jaar), hoogopgeleid en leven vaker in kleinere huishoudens. De man-vrouwverhouding is er nagenoeg evenwichtig. Deelstepgebruikers zijn jonger (33 jaar), vaker student en wonen vaker nog thuis of in een studentenhuis. Zij zijn vaker man (66%), hebben minder vaak een rijbewijs en vaker een migratieachtergrond.

Het onderzoek erkent de kritiek dat deelfietsen en -steps voor een deel ten koste gaan van verplaatsingen met de bus, tram of te voet. Zonder deelfietsen zou 45% terugvallen op het openbaar vervoer en 52% te voet gaan. Maar deelfietsen en -steps vervangen ook heel wat autoritten. Als er geen deelfietsen zouden zijn, zou 17% van de deelfietsers voor de auto kiezen. Bij de gebruikers van deelsteps gaat het om 11%.  

‘Micromobiliteit vervangt dus deels actieve mobiliteit, maar ook significant veel autoritten,’ benadrukt Jeffrey Matthijs. ‘Bovendien blijven gebruikers van deelfietsen en -steps veel vaker te voet gaan en het openbaar vervoer nemen dan de gemiddelde Vlaming. De nettobalans is duidelijk positief voor duurzame mobiliteit.’